HPV Tipleri Nelerdir? Yüksek Riskli ve Düşük Riskli Tipler
HPV tipleri nelerdir?
HPV, 200’den fazla ilişkili virüsü kapsayan geniş bir gruptur. Rahim ağzı taramasında tipler genel olarak yüksek riskli ve düşük riskli olarak ele alınır. NCI; HPV16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 ve 59’u yüksek riskli olarak listeler. HPV6 ve HPV11 ise düşük riskli tiplerdir ve genital siğillerin büyük çoğunluğuyla ilişkilidir.
Önemli: Laboratuvar test paneli, kanserojenlik sınıflaması ve klinik izlem grubu birebir aynı liste olmayabilir. Bu nedenle HPV53, HPV66 veya HPV68 gibi sonuçlar yalnız numaraya bakılarak HPV16 ile aynı kabul edilmemelidir.
Raporunuzdaki HPV tipini seçin
Aşağıdaki rehberler genotipe özel temel farkları açıklar. Raporunuz birden fazla tip içeriyorsa birden fazla HPV rehberini de okuyabilirsiniz.
Genotipe göre genel izlem farkı
HPV16 ve HPV18
ABD CDC/ASCCP risk temelli yaklaşımında HPV16 veya HPV18 pozitifliğinde, smear normal ya da NILM olsa bile kolposkopi önerilir. Bu öneri kanser tanısı konduğu anlamına gelmez; yüksek riskli hücresel değişiklikleri dışlamak için değerlendirme yapılır.
HPV45, 33/58, 31, 52, 35/39/68 ve 51
2025 genişletilmiş genotipleme rehberinde, HPV16/18 negatifken bu gruplardan biri pozitifse smear veya p16/Ki-67 dual stain ile triyaj önerilir. Sonraki adım triyaj sonucu ve önceki tarama öyküsüne göre kolposkopi ya da izlem olabilir.
HPV56/59/66
Yalnız bu gruptan pozitiflikte, başka kanserojen tip yoksa daha düşük risk katmanı söz konusu olabilir. Birincil HPV taramasında 1 yıl sonra HPV temelli kontrol; birlikte testte ise smear sonucuna göre izlem veya kolposkopi önerilebilir.
HPV53 neden kafa karıştırıyor?
Bazı testler HPV53’ü panel içinde ayrı raporlar; bu, HPV53’ün HPV16 ile aynı riskte olduğu anlamına gelmez. Testin markası, raporun hangi tipleri tek tek veya havuz halinde verdiği ve smear sonucu birlikte okunmalıdır.
Yüksek riskli HPV tipleri aynı riski taşımıyor
HPV pozitifliği tek bir risk kategorisi değildir. Aşağıdaki tablo, karşılaştırılan 13 HPV genotipinin serviks kanserlerindeki yaklaşık payını ve yeni edinilmiş HPV enfeksiyonundan sonraki 9 yılda CIN3+ gelişme riskini yan yana gösterir.
“Serviks kanserlerinin yüzde kaçı bu tipe bağlı?” ile “bu HPV tipini yeni alan bir kişide CIN3+ gelişme riski nedir?” aynı şey değildir. Tablodaki üçüncü sütun kanser riski değil, CIN3+ progresyon riskidir.
Kaynak ayrımı: “Serviks kanserlerindeki yaklaşık pay” sütunu global kanser dağılımı çalışmalarına; “9 yıllık CIN3+ progresyon” sütunu incident HPV enfeksiyonu kohortlarının derleme verilerine dayanır. İki sütun aynı sonlanım noktası değildir.
| HPV genotipi | JAMA 2023 tablosunda serviks kanserlerindeki dağılım | Yeni HPV enfeksiyonunda 9 yıllık CIN3+ progresyon riski | Risk grubu |
|---|---|---|---|
| HPV 16 | %60.3 | %6.3 | 16 |
| HPV 18 | %10.5 | %3.0 | 18/45 |
| HPV 45 | %6.1 | %2.2 | 18/45 |
| HPV 33 | %3.7 | %4.5 | 16 ile ilişkili |
| HPV 31 | %3.6 | %2.2 | 16 ile ilişkili |
| HPV 52 | %2.7 | %2.2 | 16 ile ilişkili |
| HPV 58 | %2.2 | %1.9 | 16 ile ilişkili |
| HPV 35 | %2.0 | %2.8 | 16 ile ilişkili |
| HPV 39 | %1.6 | %1.1 | Diğer |
| HPV 51 | %1.2 | %1.1 | Diğer |
| HPV 59 | %1.1 | %0.9 | Diğer |
| HPV 56 | %0.9 | %0.8 | Diğer |
| HPV 68 | %0.6 | %1.0 | Diğer |
HPV sonucunu hangi bilgiler değiştirir?
HPV genotipi tek başına izlem planını belirlemez. Smear sonucu, enfeksiyonun önceki testlerde de saptanıp saptanmadığı, daha önce CIN2+ bulunması veya LEEP/konizasyon yapılması, bağışıklık durumu ve gebelik gibi bilgiler birlikte değerlendirilir. Smear normal olduğu halde HPV pozitif olanlar için HPV pozitif, smear normal rehberi ek yol gösterir.
HPV genotiplerini klinik karar açısından nasıl gruplandırmalı?
| Raporlanan tip/grup | Genel klinik ağırlık | Raporu okurken dikkat |
|---|---|---|
| HPV16 | Servikal prekanser ve kanser açısından en yüksek riskli tek tip | Smear NILM olsa bile kolposkopi önerilir |
| HPV18 | Kanser ve özellikle glandüler hastalıkla yüksek ilişki | Smear normal olsa bile kolposkopi; endoservikal kanal değerlendirmesi gündeme gelebilir |
| HPV45 | HPV18 ile filogenetik ilişkili, glandüler hastalık açısından önem taşıyan tip | Yönetim kullanılan genotipleme kılavuzu, smear ve geçmiş sonuçlarla belirlenir |
| HPV31, 33, 52, 58 | Diğer birçok yüksek riskli tipe göre daha yüksek prekanser riski | Genişletilmiş genotipleme varsa smear/dual stain ile daha ayrıntılı triyaj yapılabilir |
| HPV35, 39, 51, 56, 59, 66, 68 | Yüksek riskli panelde raporlanan fakat riskleri birbirinin aynısı olmayan tipler | Tek seferlik pozitiflik, kalıcılık ve sitoloji ayrı değerlendirilir |
| HPV6 ve HPV11 | Düşük riskli; genital siğillerle güçlü ilişki | Servikal yüksek riskli tarama sonucuyla karıştırılmamalıdır |
NCI verileri genotipler arasında önemli risk farkları olduğunu gösterir. Bu sıralama kişisel kanser olasılığı değildir; yaş, bağışıklık durumu, smear, önceki HPV sonuçları ve CIN2+ öyküsü aynı tipin yönetimini değiştirebilir.
Raporlama biçimi sonucu nasıl değiştirir?
- Tek tip: “HPV16 pozitif” gibi kesin genotip bildirilmiştir.
- Kısmi genotipleme: HPV16 ve HPV18 ayrı, diğer yüksek riskli tipler tek grup hâlinde verilir.
- Genişletilmiş genotipleme: Birçok tip ayrı veya klinik risk grupları içinde raporlanır.
- Havuz sonucu: “HPV35/39/68 pozitif” ifadesi, laboratuvar yöntemine göre bu gruptaki bir veya daha fazla tip anlamına gelebilir; üçünün de pozitif olduğunu kanıtlamaz.
- Yüksek riskli HPV pozitif, tip belirtilmemiş: HPV16/18 refleks ayrımı veya smear/dual stain gibi ek triyaj gerekebilir.
Aşı kapsamı ile mevcut sonuç aynı şey değildir
Dokuz valanlı aşı HPV16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58’e bağlı prekanser/kanserler ile HPV6 ve 11’e bağlı siğillere karşı korunmayı hedefler. Aşı mevcut pozitif tipi temizleyen bir tedavi değildir; kişinin henüz karşılaşmadığı aşı tiplerine karşı gelecekteki koruma sağlayabilir. Aşı olmak mevcut HPV, smear, kolposkopi veya biyopsi takip planını ortadan kaldırmaz.
İstanbul’da HPV tip sonucu değerlendirmesi
HPV genotip raporunuz; smear sonucu, önceki taramalar ve varsa kolposkopi veya patoloji sonuçlarıyla birlikte değerlendirilir. Küçükçekmece’deki muayenehane için uygun gün ve saat bilgisini klinik ekibinden alabilirsiniz.
Ara: 0535 718 32 38 WhatsApp ile randevu bilgisi Adres ve tüm iletişim bilgileri →Sık sorulan sorular
Yüksek riskli HPV tipleri hangileridir?
NCI; HPV16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 ve 59’u yüksek riskli olarak listeler. Bazı laboratuvar panelleri HPV66 veya HPV68 gibi tipleri ayrı ya da havuz halinde raporlayabilir; sonuç kullanılan panel, smear ve önceki bulgularla birlikte yorumlanır.
HPV16 veya HPV18 pozitifken smear normal çıkarsa ne olur?
ABD CDC/ASCCP risk temelli yaklaşımında HPV16 veya HPV18 pozitifliğinde smear normal ya da NILM olsa bile kolposkopi önerilir. Kişisel plan; yaş, önceki HPV ve smear sonuçları, gebelik, bağışıklık durumu ve tedavi öyküsüne göre belirlenir.
HPV pozitif olmak kanser demek mi?
Hayır. HPV pozitifliği kanser tanısı değildir. Kanser açısından önemli olan, yüksek riskli bir enfeksiyonun uzun süre kalıcı olması ve hücresel değişikliklere yol açmasıdır; smear, kolposkopi veya biyopsi gerektiğinde bu değişiklikleri değerlendirmek için kullanılır.
Birden fazla HPV tipi çıkması riski katlar mı?
Riskler tip sayısıyla basitçe toplanmaz. 2025 genişletilmiş genotipleme rehberi, birden fazla tip saptandığında yönetimin bulunan tipler içindeki riski en yüksek genotipe göre yapılmasını önerir; smear ve önceki sonuçlar da kararı etkiler.
Düşük riskli HPV ne demektir?
Düşük riskli HPV tipleri serviks kanseriyle güçlü biçimde ilişkilendirilmez; HPV6 ve HPV11 genital siğillerin büyük çoğunluğuyla ilişkilidir. Siğile yol açan tiplerle rahim ağzı taramasında izlenen yüksek riskli tipler aynı değildir.
HPV tip sonucu için randevuya ne götürmeliyim?
HPV genotip raporunuzun tamamını, aynı örneğe ait smear sonucunu, önceki HPV ve smear raporlarını ve varsa kolposkopi, biyopsi, LEEP veya konizasyon sonuçlarını götürün.
HPV45, HPV18 ile aynı riskte midir?
Hayır. HPV45, HPV18 ile ilişkili bir yüksek riskli tiptir ve glandüler hastalık açısından önem taşır; ancak iki tip aynı değildir. Yönetim testin genotipleme kapsamı, smear ve önceki sonuçlarla belirlenir.
Raporda “diğer yüksek riskli HPV pozitif” ne demektir?
Test HPV16/18 dışındaki hedef yüksek riskli tiplerden en az birini saptamıştır fakat bu raporda tek tek genotip vermemiş olabilir. Smear, dual stain veya refleks genotipleme sonraki adımı belirler.
HPV pozitifken aşı olmak mevcut tipi temizler mi?
Hayır. HPV aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez. Yaşa ve önceki dozlara göre, henüz karşılaşılmamış aşı tiplerine karşı gelecekteki koruma amacıyla değerlendirilebilir.
HPV6/11 ile yüksek riskli HPV aynı anda bulunabilir mi?
Evet. Siğille ilişkili düşük riskli tiplerle servikal taramada izlenen yüksek riskli tipler birlikte bulunabilir. Görünür siğil ve servikal tarama sonucu ayrı klinik yollarla değerlendirilir.
İlgili rehberler
Referanslar
- National Cancer Institute. HPV and Cancer. Güncelleme: 9 Mayıs 2025.
- Centers for Disease Control and Prevention. HPV-Associated Cancers and Precancers ve ASCCP sonuç karşılaştırma tablosu.
- Massad LS, Clarke MA, Perkins RB, et al. Applying Results of Extended Genotyping to Management of Positive Cervicovaginal HPV Test Results: Enduring Guidelines. J Low Genit Tract Dis. 2025;29(2):134–143.
- Perkins RB, Wentzensen N, Guido RS, Schiffman M. Cervical Cancer Screening: A Review. JAMA. 2023;330(6):547–558.
- de Sanjosé S, Serrano B, Tous S, et al. Burden of HPV-Related Cancers Attributable to HPVs 6/11/16/18/31/33/45/52/58. JNCI Cancer Spectr. 2018;2(4):pky045.
- World Health Organization. HPV DNA genotyping guideline. 8 Mayıs 2026.
Kadın Hastalıkları ve Doğum · Tıbbi içerik incelemesi