HPV18 Pozitif Ne Demek? Kanser mi, Smear Normalse Ne Yapılır?

HPV18 pozitif ne demektir?

Sonuç, alınan örnekte yüksek riskli human papillomavirus tip 18 DNA’sı veya RNA’sı saptandığını gösterir. Test virüsün genetik materyalini araştırır; CIN, AIS veya kanser tanısı koymaz. Hücresel değişiklik olup olmadığını smear, kolposkopi ve gerektiğinde biyopsi gösterir.

HPV18 pozitifliğinin anlamı raporun geri kalanına bağlıdır. Smear sonucu, daha önceki HPV testleri, yaş, bağışıklık durumu, gebelik ve geçmişte CIN2/3 ya da AIS tedavisi bulunması aynı HPV18 sonucunun yönetimini değiştirebilir.

HPV18 yüksek riskli mi?

Evet. HPV18, HPV16 ile birlikte rahim ağzı kanseri açısından en önemli yüksek riskli genotipler arasında değerlendirilir. Bu ifade, HPV18 taşıyan herkesin kanser olacağı anlamına gelmez. Enfeksiyonların önemli bölümü bağışıklık sistemi tarafından kontrol edilir ve zaman içinde testte saptanamaz hâle gelir.

HPV18’in özel önemi, skuamöz hastalığın yanında rahim ağzı kanalından gelişen glandüler lezyonlar ve adenokarsinom ile ilişkisidir. Bu lezyonların bir bölümü dış yüzeyde belirgin görünmeyebilir. Bu nedenle HPV18, bazı diğer yüksek riskli tiplerden farklı bir ilk değerlendirme yoluna sahiptir.

HPV18 pozitif olmak kanser demek midir?

Hayır. HPV18 pozitiflik enfeksiyonu, kanser ise hücrelerin doku sınırlarını aşarak çoğaldığı hastalığı ifade eder. Arada uzun süreli HPV kalıcılığı, hücresel değişiklik ve kanser öncüsü lezyon basamakları bulunabilir; taramanın amacı bu değişiklikleri kanser gelişmeden önce yakalamaktır.

HPV18 pozitif, smear normal: neden kolposkopi gerekir?

2019 ASCCP verilerinde HPV18 pozitif/NILM sonucunun anlık CIN3+ riski yaklaşık yüzde 3 ile genel yüzde 4 kolposkopi eşiğinin altında bulunmuştur. Buna karşılık anlık kanser riski yüzde 0,2 ve beş yıllık kanser riski yüzde 0,56 olarak orantısız yüksek hesaplanmıştır. Bu nedenle kılavuz, smear normal olsa bile HPV18 pozitifliğinde kolposkopi önerir.

Normal smear iyi bir bulgudur fakat HPV18 değerlendirmesini bitirmez. Smear yüzeyden dökülen hücreleri inceler; rahim ağzı kanalının yukarısındaki küçük glandüler lezyonlar yeterli hücre dökmeyebilir. Kolposkopi, rahim ağzını büyüterek görmeyi ve şüpheli alandan hedefli biyopsi almayı sağlar.

Smear sonucuna göre HPV18’de genel sonraki adım

Kolposkopide ne yapılır?

Spekulum yerleştirildikten sonra rahim ağzı kolposkopla büyütülerek incelenir. Asetik asit ve gerektiğinde Lugol solüsyonu değişmiş alanların belirginleşmesine yardım eder. Şüpheli alan görülürse küçük biyopsiler alınır. İşlem sırasındaki duyum, yalnız bakı yapılmasına veya biyopsi alınmasına göre değişir.

HPV18’de dönüşüm zonunun bütünüyle görülüp görülmediği özellikle kaydedilir. Lezyonun üst sınırı kanal içinde kalıyorsa yalnız dış yüzeyin normal görünmesi yeterli olmayabilir. Biyopsi sonucu normal, CIN1, CIN2, CIN3 veya daha nadiren glandüler bir lezyon olarak raporlanabilir; sonraki adım patolojiye göre belirlenir.

HPV18 pozitifliğinde ECC neden önemlidir?

ECC veya endoservikal örnekleme, rahim ağzı kanalından hücre ya da doku alınmasıdır. ASCCP kolposkopi standartlarında HPV16 veya HPV18 pozitifliği nedeniyle kolposkopi yapılan kişilerde kanal örneklemesi önerilir. Bunun nedeni HPV18’in endoservikal ve glandüler hastalıklarla ilişkisidir.

ECC kararı yine de klinik bağlama göre uygulanır. Kanalın görünümü, yaş, önceki sitoloji ve daha önce yapılmış eksizyonlar önemlidir. Gebelikte ECC yapılmaz. Gebelik olasılığı işlem öncesinde mutlaka belirtilmelidir.

Dual stain negatifse kolposkopi ertelenebilir mi?

Hayır. p16/Ki-67 dual stain bazı HPV pozitif sonuçlarda kolposkopi ile bir yıllık takip arasında seçim yapmaya yardım eder. Ancak ASCCP’nin dual stain önerilerinde HPV16 veya HPV18 pozitifliği varsa dual stain pozitif ya da negatif olmasından bağımsız kolposkopi önerilir.

Bu nedenle “HPV18 pozitif, dual stain negatif” sonucu rahatlatıcı ek bilgi olabilir fakat mevcut HPV18 kolposkopi önerisini tek başına iptal etmez. Dual stain, biyopsi veya kolposkopinin eş anlamlısı değildir.

Kolposkopi ve biyopsi normal çıkarsa takip biter mi?

Genellikle takip hemen bitmez. Kolposkopi ve biyopside CIN2+ bulunmaması önemli ve olumlu bir sonuçtur; fakat HPV18’in devam edip etmediğini görmek için çoğu durumda yaklaşık bir yıl sonra HPV temelli kontrol planlanır. Kesin zaman, önceki sonuçlara ve kolposkopinin yeterliliğine göre değişebilir.

Kontrolde HPV18 negatifleşir ve sitoloji normal kalırsa risk azalır. HPV18 devam ederse veya smear anormalleşirse yeniden kolposkopi gerekebilir. Önceden CIN2, CIN3 veya AIS tedavisi olanlarda daha uzun ve farklı aralıklı takip uygulanır.

HPV18 ne kadar sürede geçer?

Tek bir kesin süre yoktur. HPV enfeksiyonlarının çoğu bir iki yıl içinde bağışıklık tarafından kontrol edilerek testte saptanamaz hâle gelir. “Negatifleşme” virüsün vücuttan mutlak biçimde silindiğini kanıtlamaz; test edilen örnekte saptanmadığını gösterir.

Tek bir pozitif sonuçtan enfeksiyonun yeni mi eski mi olduğu anlaşılamaz. Aynı HPV18 tipinin zaman içinde sürmesi, tek ölçümden daha önemlidir. Bu yüzden hekim tarafından belirlenen kontrol tarihini çok erken tekrarlamak yerine uygun aralıkta test yaptırmak gerekir.

HPV18’i temizleyen ilaç veya işlem var mı?

HPV18’i doğrudan vücuttan temizleyen standart bir antiviral, antibiyotik, vajinal fitil, krem, vitamin veya gıda takviyesi yoktur. Tedavi virüse değil, biyopside saptanan CIN2, CIN3 veya AIS gibi hücresel lezyonlara yönelir.

Tek başına HPV18 pozitifliği LEEP veya konizasyon nedeni değildir. LEEP HPV’yi temizlemek için yapılmaz; yüksek dereceli doku değişikliği saptandığında lezyonu çıkarmak ve patolojik inceleme sağlamak için kullanılır. Gereksiz rahim ağzı işlemlerinden kaçınmak özellikle gebelik planı olan kişilerde önemlidir.

HPV18 ve HPV16 arasındaki fark nedir?

İkisi de yüksek riskli genotiptir ve smear normal olsa bile kolposkopi gerektirir. HPV16 skuamöz CIN3 ve rahim ağzı kanserlerinde en sık saptanan tiptir. HPV18 ise rahim ağzı kanalından gelişen glandüler lezyon ve adenokarsinomlarla orantısız ilişki gösterir. Bu fark, bir tipin kişide mutlaka belirli bir hastalık yapacağı anlamına gelmez.

HPV45 de glandüler hastalıkla ilişkilendirilebilir; ancak test “HPV18” diyorsa sonuç HPV45 değildir. Birden fazla tip aynı anda saptanmışsa her tip ayrı ayrı yazılmalı veya laboratuvarın kullandığı grup raporu dikkatle okunmalıdır.

Gebelikte HPV18 pozitif çıkarsa ne olur?

Gebelik HPV18’i kansere dönüştürmez ve tek başına sezaryen nedeni değildir. Kolposkopi endikasyonu gebelikte de geçerlidir; işlem gebelikte deneyimli hekim tarafından yapılır. Gerekli görülen şüpheli alandan biyopsi alınabilir, fakat ECC gebelikte yapılmaz.

Kanser şüphesi yoksa tedavi işlemleri çoğunlukla doğum sonrasına bırakılır. Doğum şekli HPV18 testine göre değil obstetrik nedenlerle belirlenir. Doğum sonrası kontrol tarihinin gebelik sırasında yazılı planlanması takip kaybını önler.

Partner, cinsel ilişki ve aşı konusunda ne bilinmeli?

• Partner: Test HPV’nin kimden veya ne zaman alındığını göstermez. Uzun süre sessiz kalabildiği için pozitiflik sadakatsizlik kanıtı değildir.
• Erkek partner testi: Belirtisiz erkekler için kadınlardaki servikal taramaya eşdeğer, rutin onaylı bir HPV testi yoktur. Görünür lezyon veya yakınma varsa muayene gerekir.
• Cinsel ilişki: HPV18 pozitifliği tek başına ilişki yasağı değildir. Kondom riski azaltabilir fakat açıkta kalan deri nedeniyle tam koruma sağlamaz.
• Aşı: Aşı mevcut HPV18 enfeksiyonunu tedavi etmez; daha önce edinilmemiş aşı kapsamındaki tiplere karşı koruma sağlayabilir. Pozitiflik aşı değerlendirmesine engel değildir.

Günlük hayatta ne yapabilirsiniz?

1. Kolposkopi ve takip randevusunu ertelemeyin.
2. HPV genotip raporunun tüm sayfalarını ve gerçek smear kategorisini saklayın.
3. Sigara içiyorsanız bırakma desteği alın; sigara HPV kalıcılığı ve servikal hastalıkla ilişkilidir.
4. Kanıtlanmamış ürünleri kolposkopi veya takip yerine kullanmayın.
5. Bağışıklığı baskılayan hastalıkları ve ilaçları hekime bildirin.
6. İlişki sonrası kanama, menopoz sonrası kanama, kalıcı kanlı/sulu akıntı veya pelvik ağrıyı kontrol tarihine kadar bekletmeyin.

HPV18 raporunda hangi bilgiler kontrol edilmeli?

1. Sonucun HPV18’i tek başına mı, HPV16/18 grubu içinde mi bildirdiğine bakın.
2. Smearın NILM, ASC-US, LSIL, ASC-H, HSIL, AGC veya başka bir kategori olup olmadığını bulun.
3. Örnek tarihini ve testin servikal, vajinal veya başka bir bölgeden alındığını kontrol edin.
4. Önceki HPV ve smear sonuçlarını tarih sırasına koyun.
5. Varsa kolposkopi, ECC, biyopsi, LEEP veya konizasyon raporlarını ekleyin.
6. Gebelik olasılığı, doğum planı ve bağışıklığı etkileyen durumları not edin.

HPV18 hakkında sık sorulanlar

İlgili rehberler

Referanslar

1. Perkins RB, Guido RS, Castle PE, et al. 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines. J Low Genit Tract Dis. 2020;24(2):102–131.
2. Massad LS, Perkins RB, Naresh A, et al. Colposcopy Standards: Guidelines for Endocervical Curettage at Colposcopy. J Low Genit Tract Dis. 2023;27(1):97–101.
3. Wentzensen N, Massad LS, Clarke MA, et al. Recommendations for Use of p16/Ki67 Dual Stain for Management of Individuals Testing Positive for HPV. J Low Genit Tract Dis. 2024;28(2):124–130.
4. Teoh D, Musa F, Salani R, et al. Diagnosis and Management of Adenocarcinoma in Situ: SGO Evidence-Based Review. Obstet Gynecol. 2020;135(4):869–878.
5. National Cancer Institute. HPV and Pap Test Results: Next Steps after an Abnormal Test.