LEEP/LLETZ Nedir? Nasıl Yapılır, Acıtır mı?

LEEP ile LLETZ aynı işlem mi?

İki terim günlük pratikte çoğunlukla aynı işlemi anlatır. LEEP, “loop electrosurgical excision procedure”; LLETZ, “large loop excision of the transformation zone” kısaltmasıdır. İnce tel halka anormal dokuyu keserek çıkarırken elektrik enerjisi kanama kontrolüne de yardımcı olur.

LEEP bir tekniktir; konizasyon ise rahim ağzından koni biçiminde doku çıkarılmasını anlatır. Uygun halka ve derinlikle yapılan LEEP bir tür konizasyon olabilir. Kanal içi uzanım, AIS, invazyon şüphesi, önceki eksizyon ve tek parça örnek gereksinimi yöntemin LEEP mi yoksa soğuk bıçak konizasyon mu olacağını etkiler.

LEEP hangi durumlarda yapılır?

LEEP kararı öncesinde hangi bilgiler görülmeli?

• Smear raporunun tam adı: ASC-US, LSIL, ASC-H, HSIL, AGC veya AIS.
• HPV testi ve varsa HPV16, HPV18 ya da diğer genotipler.
• Kolposkopinin yeterliliği, SCJ görünürlüğü ve transformasyon zonu tipi.
• Biyopsinin yeri ve CIN derecesi; p16 gibi ek patoloji incelemeleri.
• ECC sonucu ve endoservikal kanal hastalığı olasılığı.
• Önceki LEEP/konizasyon, gebelik planı, bağışıklık durumu ve düzenli ilaçlar.

“LEEP olmanız gerekiyor” denildiğinde işlemin tedavi mi, tanısal eksizyon mu olduğu; hedeflenen doku derinliği ve alternatiflerin neden uygun olmadığı sorulabilir. CIN2’de gebelik kaygısı varsa aktif izleme uygunluk koşullarını ayrıca konuşun.

İşlem öncesi hazırlık

1. Smear, HPV, kolposkopi, biyopsi ve ECC raporlarının tamamını götürün.
2. Gebelik olasılığını ve son adet tarihinizi bildirin. Gebelikte CIN için LEEP genellikle doğum sonrasına bırakılır; yalnız kanser şüphesi farklıdır.
3. Aspirin, antikoagülan veya antiagregan dahil bütün ilaçlarınızı söyleyin; kendi kendinize kesmeyin.
4. Kalp pili, ilaç/lateks alerjisi, kanama bozukluğu ve önceki anestezi sorunlarını paylaşın.
5. Lokal anestezi planlandıysa yeme-içme; sedasyon/genel anestezi planlandıysa açlık ve refakatçi talimatını merkezden öğrenin.
6. Adet başladıysa randevuyu kendiniz iptal etmek yerine merkezi arayın; yoğun kanama görüntüyü ve zamanlamayı etkileyebilir.

Kaygı, vajinismus, daha önce ağrılı işlem veya bayılma öykünüz varsa önceden söyleyin. İşlemin duraklatılmasını isteme ve ağrı kontrolü seçeneklerini konuşma hakkınız vardır.

LEEP nasıl yapılır?

ASCCP hasta kaynağında işlem bölümünün yaklaşık 15 dakika sürebildiği belirtilir. Hazırlık, anestezi ve kısa gözlemle toplam randevu daha uzun sürer. Lokal anestezi enjeksiyonu kısa süreli batma veya çarpıntı hissi; işlem basınç, sıcaklık ya da adet sancısına benzer kramp oluşturabilir. Bayılacak gibi hissederseniz hemen ekibe söyleyin.

LEEP, punch biyopsi ve soğuk bıçak konizasyon farkı

LEEP patoloji raporunda nelere bakılır?

Klinikte patoloji sonucu çoğunlukla 7–12 gün içinde çıkar. Ek kesit, p16 gibi boyama veya ikinci görüş gerekirse süre uzayabilir. Sonucu yalnız “temiz” veya “pozitif” diye değil, tanı derecesi, invazyon, üç sınır ve ECC ile birlikte okuyun.

Pozitif cerrahi sınır tekrar LEEP demek mi?

Hayır. Pozitif marjin, CIN2+ hücrelerin kesim kenarına ulaştığını ve kalan/tekrarlayan hastalık riskinin arttığını gösterir; tek başına kesin hastalık kaldığı anlamına gelmez. ASCCP verilerinde pozitif sınır kalan/tekrarlayan CIN2+ olgularının yalnız bir kısmını öngörürken, tedavi sonrası HPV testi daha güçlü bir belirleyicidir.

25 yaş ve üzerindeki kişide pozitif sınır veya işlem anındaki ECC’de CIN2+ varsa yeniden eksizyon ya da 6. ay HPV temelli izlem seçenekleri; yaş, gelecekte gebelik kaygısı, endoservikal kanal, patolojinin derecesi ve güvenilir takip olanağıyla birlikte konuşulur. Gebelik etkisinden kaygı duyanlarda gözlem yönü güçlenebilir. İnvazyon veya AIS varsa bu genel yaklaşım kullanılmaz.

LEEP sonrası kanama, akıntı ve iyileşme

NHS, bazı kişilerde LLETZ sonrası kanamanın 4 haftaya kadar sürebileceğini bildirir. Birçok merkez yaklaşık 4 hafta boyunca veya kanama-akıntı bitene kadar vajinal ilişki, tampon/menstrual kap, havuz ve yoğun egzersizden kaçınmayı önerir. Duş çoğunlukla uygundur. İşlemi yapan merkezin yazılı talimatı önceliklidir.

LEEP HPV’yi temizler mi?

LEEP virüsü hedefleyen bir ilaç değildir; HPV’nin değiştirdiği dokuyu çıkarır ve kanser gelişme riskini azaltır. İşlemden sonra bağışıklık yanıtı ve hastalıklı dokunun çıkarılmasıyla HPV negatifleşebilir; bazı kişilerde aynı veya başka tip sürebilir ya da yeniden saptanabilir. Bu nedenle “lezyon çıkarıldı, HPV kontrolüne gerek yok” denmez.

Sigara bırakma, düzenli takip ve yaşa/öyküye uygun HPV aşısını konuşmak yararlıdır. Vitamin, AHCC veya başka takviyeler gerekli HPV temelli testin ve kolposkopinin yerini tutmaz.

LEEP sonrası gebelik ve doğum

LEEP yumurtalıkları veya yumurtalık rezervini hedeflemez; çoğu kişi işlemden sonra gebe kalabilir. Nadir servikal darlık adet veya doğurganlığı etkileyebilir. Daha önemli gebelik konusu, çıkarılan toplam doku derinliği ve hacmi ile tekrarlayan eksizyonların erken doğum riskini artırabilmesidir.

Gelecekte gebelik istiyorsanız bunu işlem öncesinde söyleyin. Amaç gerekli hastalığı tamamen değerlendirecek ve tedavi edecek, aynı zamanda gereksiz doku kaybından kaçınacak eksizyondur. Gebe kaldığınızda kadın doğum uzmanına önceki LEEP sayısını ve mümkünse patoloji raporundaki örnek ölçülerini bildirin.

LEEP sonrası HPV takibi nasıl yapılır?

İlk kontrol, cerrahi sınır negatif olsa bile 6. ayda HPV testi veya kotest ile yapılır. HPV pozitifse kolposkopi ve uygun biyopsiler gerekir. HPV negatiflikten sonra üç yıllık aralığa geçmeden önce tedavi sonrası 6, 18 ve 30. aylarda toplam üç negatif HPV temelli test hedeflenir.

Ardından en az 25 yıl boyunca üç yılda bir HPV temelli sürveyans önerilir; bu süre 65 yaşın ötesine geçebilir. Histerektomi yapılmış olması, önceki CIN2/3 veya AIS öyküsünü otomatik olarak silmez. Ayrıntılı sonuç yolları için LEEP sonrası HPV pozitifliği rehberini kullanın.

Görüşmede sorulacak altı soru

1. LEEP’in dayanağı biyopsi CIN2/CIN3 mü, yoksa tanısal eksizyon gereksinimi mi?
2. Transformasyon zonu ve lezyonun üst sınırı tamamen görülüyor mu?
3. LEEP mi, soğuk bıçak konizasyon mu ve neden?
4. Lokal anestezi yeterli mi; işlem günü refakatçi gerekiyor mu?
5. Patoloji raporunda hangi sınırlar ve ECC değerlendirilecek?
6. Sonuç görüşmesi ile 6. ay HPV temelli kontrol tarihi şimdiden planlanabilir mi?

LEEP hakkında sık sorulan sorular

İlgili rehberler

Kaynaklar

1. ASCCP. Patient Resource: LEEP / LLETZ / LOOP. 2024.
2. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Loop Electrosurgical Excision Procedure.
3. Perkins RB, et al. 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines.
4. Perkins RB, et al. ASCCP Guidelines Updates Through 2023.
5. NHS. Colposcopy: LLETZ recovery and aftercare.
6. NHS England / GOV.UK. Cervical screening: having a colposcopy.