HPV Nedir, Nasıl Bulaşır? Belirtileri Nelerdir?

HPV nedir?

HPV (human papillomavirus / insan papilloma virüsü), 200’den fazla ilişkili virüsün genel adıdır. Bazı HPV tipleri el ve ayak gibi cilt bölgelerinde sıradan siğiller oluşturur. Mukoza HPV tipleri ise rahim ağzı, vajina, vulva, penis, anüs, ağız ve boğaz bölgelerini etkileyebilir.

HPV çok yaygındır. Cinsel olarak aktif kişilerin büyük bölümü yaşamlarının bir döneminde en az bir HPV tipiyle karşılaşır. Bu durum kişinin çok partneri olduğu, hijyeninin kötü olduğu veya partnerinin sadakatsiz olduğu anlamına gelmez.

Düşük riskli ve yüksek riskli HPV ne demektir?

Aynı kişide siğil yapan düşük riskli tip ile servikal hücre değişikliğiyle ilişkili yüksek riskli tip birlikte bulunabilir. Bu nedenle dış genital siğil ile servikal HPV ve smear sonucu ayrı fakat gerektiğinde birlikte değerlendirilir.

HPV nasıl bulaşır?

HPV’nin temel bulaş yolu enfekte deri veya mukozayla yakın temastır. Görünür siğil ya da belirti bulunması gerekmez.

Cinsel ilişki olmadan HPV bulaşır mı?

Evet. “Cinsel ilişki” yalnız penetrasyon olarak düşünülürse HPV penetrasyon olmadan da bulaşabilir. Çıplak genital bölgelerin sürtünmesi ve yakın teması yeterli olabilir. Bu nedenle HPV sonucu kişinin bekâreti, cinsel ilişki biçimi veya bulaşın kaynağı hakkında kesin kanıt değildir.

Sıradan tokalaşma, sarılma, aynı tabaktan yemek veya aynı ortamda bulunmak genital HPV’nin tipik bulaş biçimi değildir. El ve ayak siğiline yol açan cilt HPV tipleriyle genital mukoza HPV tipleri aynı klinik konu değildir.

HPV belirti verir mi?

Çoğu enfeksiyon hiçbir belirti oluşturmaz. Belirti veya bulgunun biçimi HPV tipine ve enfekte bölgeye göre değişir.

Kanama, ağrı, kötü kokulu akıntı veya kitle doğrudan “HPV belirtisi” diye kabul edilmemelidir; birçok farklı nedeni olabilir. Şikâyeti olan kişi yalnız tarama testi yaptırmak yerine muayene edilmelidir.

HPV ne kadar sürede belli olur?

HPV alındıktan sonra hemen siğil veya pozitif test vermek zorunda değildir. Siğiller haftalar veya aylar sonra fark edilebilir; servikal HPV ise uzun süre belirtisiz kalabilir. Test sonucundan bulaşın tam tarihi hesaplanamaz.

Yıllar sonra pozitif sonuç görülmesi yeni bulaş, daha önce saptanmayan düşük düzeyli enfeksiyon veya yeniden saptanabilir hâle gelme ile ilişkili olabilir. Bu seçenekler rutin testlerle kesin olarak birbirinden ayrılamaz.

HPV vücuttan temizlenir mi?

CDC’ye göre yeni HPV enfeksiyonlarının yüzde 90’dan fazlası iki yıl içinde testte saptanamaz hâle gelir. Bu durum çoğu kişide hastalık gelişmediği anlamına gelir. Ancak “negatif” sonuç virüsün her hücreden kesin olarak tamamen silindiğini kanıtlamaz; düşük viral yük veya latent enfeksiyon mümkün olabilir.

Asıl risk, yüksek riskli HPV’nin yıllarca kalıcı olmasıdır. NCI, kalıcı yüksek riskli HPV’nin zaman içinde hücresel değişikliklere, tedavi edilmezse kanser öncüsü lezyonlara ve bazı durumlarda kansere ilerleyebileceğini açıklar. Bu süreç genellikle yıllar alır ve düzenli tarama öncül değişiklikleri erken bulmayı amaçlar.

HPV pozitif olmak kanser demek mi?

Hayır. HPV pozitifliği kanser tanısı değildir. Pozitif sonuç, örneğin alındığı bölgede belirli bir HPV tipinin saptandığını gösterir. Risk değerlendirmesinde şu bilgiler birlikte kullanılır:

• HPV tipi veya tip grubu
• Smear/sitoloji sonucu
• Önceki HPV, smear, kolposkopi ve biyopsi sonuçları
• Yaş, gebelik ve bağışıklık durumu
• Enfeksiyonun kalıcı olup olmadığı

HPV16 veya HPV18 pozitifliği, smear normal olsa bile çoğu servikal yönetim algoritmasında özel değerlendirme gerektirir. Diğer yüksek riskli tiplerde sonraki adım sitoloji, dual stain, önceki sonuçlar ve kullanılan programa göre değişebilir.

HPV testi, smear ve biyopsi arasındaki fark nedir?

HPV için rutin bir kan testi yoktur. Genel erkek nüfusu için de onaylı rutin HPV taraması önerilmez. Ağız/boğaz ve anal HPV testlerinin kullanım alanları servikal taramadan farklıdır; herkese aynı test uygulanmaz.

HPV pozitif çıktıysa ne yapmalıyım?

1. Raporu tamamlayın: HPV tipini, smear sonucunu ve numunenin hangi bölgeden alındığını kontrol edin.
2. Önceki sonuçları bulun: Eski HPV, smear, kolposkopi, biyopsi ve tedavi kayıtları riski değiştirir.
3. Kendi kendinize ilaç başlamayın: Belirtisiz HPV’yi temizlediği kanıtlanmış standart antiviral, antibiyotik veya takviye yoktur.
4. Uygun sonraki adımı belirleyin: Tekrar test, triyaj testi, kolposkopi veya rutin tarama sonucu kişiye göre değişir.
5. Şikâyeti ertelemeyin: Kanama, kitle veya görünür lezyon varsa test takvimini beklemeden muayene olun.

HPV’den nasıl korunulur?

• HPV aşısı: Mevcut enfeksiyonu tedavi etmez; aşı kapsamındaki yeni enfeksiyon ve hastalıkları önlemeye yöneliktir.
• Kondom: Doğru ve düzenli kullanım riski azaltır; tüm genital deriyi örtmediği için tam koruma sağlamaz.
• Servikal tarama: Aşı yapılmış olsa bile yaşa ve ulusal programa uygun tarama sürdürülür.
• Sigara bırakma: Sigara, yüksek riskli HPV’nin kalıcılığı ve servikal hastalık açısından olumsuz bir etkendir.
• Görünür siğil: Kişide veya partnerde aktif genital siğil varsa siğiller kaybolana kadar cinsel temasa ara verilmesi önerilir.

HPV partnerden mi bulaştı, aldatma anlamına gelir mi?

HPV aylar veya yıllar boyunca belirti vermeden kalabilir. Pozitif test enfeksiyonun ne zaman başladığını veya kimden alındığını göstermez. Bu nedenle HPV sonucu aldatmanın kanıtı değildir. Partnerlerin HPV’yi paylaşması yaygındır; belirti yalnız bir kişide ortaya çıkabilir.

Belirtisiz partner için rutin HPV testi önerilmez. Serviksi olan partner kendi yaşına ve önceki sonuçlarına uygun taramayı sürdürür; görünür lezyonu olan partner ise uygun branşta muayene edilir.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler

Referanslar

1. Centers for Disease Control and Prevention. About Genital HPV Infection.
2. Centers for Disease Control and Prevention. Chapter 5: Human Papillomavirus.
3. Centers for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus Infection: STI Treatment Guidelines.
4. World Health Organization. Human papillomavirus and cancer.
5. National Cancer Institute. HPV and Cancer.