HPV / smear sonucunda karar nasıl veriliyor?

Modern yaklaşım “bu test pozitifse herkese aynı işlem” değildir. Aynı bugünkü sonuç, önceki HPV/smear geçmişine göre farklı CIN3+ riski ve farklı takip planı doğurabilir.

Kısa cevap: Önce immediate CIN3+ riski hesaplanır. Risk %4 ve üzerindeyse kolposkopi/treatment eşiğine girer; %4’ün altındaysa 5 yıllık risk takip aralığını belirler.

ASCCP risk merdiveni

≥ %60

Expedited treatment tercih edilirNonpregnant ≥25 yaş. Klasik örnek: HPV16 pozitif HSIL.

%25–59

Expedited treatment veya kolposkopi kabul edilebilirÖrnek: HPV+ HSIL ~%49; HPV+ ASC-H ~%26.

%4–24

KolposkopiÖrnek: pooled HPV+ ASC-US ~%4,4; HPV+ LSIL ~%4,3 (geçmiş bilinmiyorsa).

< %4

Surveillance5 yıllık CIN3+ riskine göre takip aralığı seçilir.

Immediate risk %4’ün altındaysa

5 yıllık CIN3+ riski	Genel takip
≥ %0,55	1 yıl sonra HPV-temelli test
%0,15–0,54	3 yıl sonra HPV-temelli test
< %0,15	5 yıllık rutin aralığa uygun risk düzeyi

Geçmiş neden bu kadar önemli?

Yakın geçmişte negatif HPV-temelli test, bugünkü hafif anormalliğin riskini düşürebilir. Buna karşılık önceki CIN2+/AIS tedavisi, persistan HPV veya önceki yüksek dereceli sonuçlar riski artırır. Bu nedenle “arkadaşıma kolposkopi dediler, bana neden 1 yıl sonra gel dediler?” sorusunun yanıtı çoğu zaman geçmişte saklıdır.

GENOTİPE GÖRE RİSK FARKI

Karsinojenik HPV tipleri aynı riski taşımıyor

HPV pozitifliği tek bir risk kategorisi değildir. Aşağıdaki tablo, 13 karsinojenik HPV tipinin serviks kanserlerindeki yaklaşık payını ve yeni edinilmiş HPV enfeksiyonundan sonraki 9 yılda CIN3+ gelişme riskini yan yana gösterir.

En önemli ayrım

“Serviks kanserlerinin yüzde kaçı bu tipe bağlı?” ile “bu HPV tipini yeni alan bir kişide CIN3+ gelişme riski nedir?” aynı şey değildir. Tablodaki üçüncü sütun kanser riski değil, CIN3+ progresyon riskidir.

Karsinojenik HPV tipi	Serviks kanserlerindeki yaklaşık payı	Yeni HPV enfeksiyonunda 9 yıllık CIN3+ progresyon riski	Risk grubu
HPV 16	%60.3	%6.3	16
HPV 18	%10.5	%3.0	18/45
HPV 45	%6.1	%2.2	18/45
HPV 33	%3.7	%4.5	16 ile ilişkili
HPV 31	%3.6	%2.2	16 ile ilişkili
HPV 52	%2.7	%2.2	16 ile ilişkili
HPV 58	%2.2	%1.9	16 ile ilişkili
HPV 35	%2.0	%2.8	16 ile ilişkili
HPV 39	%1.6	%1.1	Diğer
HPV 51	%1.2	%1.1	Diğer
HPV 59	%1.1	%0.9	Diğer
HPV 56	%0.9	%0.8	Diğer
HPV 68	%0.6	%1.0	Diğer

%60,3

HPV16’nın serviks kanserlerindeki payıTablodaki en baskın karsinojenik genotip.

%6,3

HPV16 için 9 yıllık CIN3+ progresyonYeni edinilmiş enfeksiyon kohortundaki risk.

%4,5

HPV33 için 9 yıllık CIN3+ progresyonKanser payı HPV18’den düşük olsa da progresyon riski dikkat çekici.

%3,0

HPV18 için 9 yıllık CIN3+ progresyonHPV18/45 grubu klinik olarak ayrı değerlendirilir.

Nasıl okunmalı? Bu oranlar tek bir hastanın kişisel kanser riskini vermez. Yaş, sitoloji, enfeksiyonun persistan olup olmaması, önceki HPV/smear sonuçları, immün durum ve önceki CIN2+ öyküsü klinik yönetimi değiştirir. Ayrıca HPV82 gibi daha nadir bazı tipler serviks kanserine katkıda bulunabilir ancak bu tabloda yer almamaktadır.

GÖRSEL ANLATIM

Kolposkopide normal ve şüpheli görünüm nasıl ayrılır?

Kolposkopi sırasında rahim ağzına büyütülerek bakılır. Asetik asit ve gerektiğinde iyot uygulandıktan sonra beyazlaşan alanlar, iyot tutmayan bölgeler, düzensiz sınırlar veya damar yapısındaki değişiklikler hekimin biyopsi alacağı yeri seçmesine yardımcı olabilir. Bu görüntüler tek başına kanser tanısı değildir.

Normal rahim ağzı ile kolposkopide şüpheli rahim ağzı görünümünün karşılaştırması — **Hasta dilinde:** Sol taraftaki örnekte beyaz alan, düzensiz sınırlar, damar değişiklikleri ve iyot tutmayan alan gibi kolposkopide dikkat çeken bulgular gösteriliyor. Sağ tarafta ise daha düzgün, olağan bir rahim ağzı görünümü var. Görüntünün derecesi patoloji sonucu değildir.

Kolposkopide rahim ağzından küçük doku örneği almak için kullanılan biyopsi pensi

Şüpheli alan görülürse küçük bir biyopsi alınabilir

Bu alet, kolposkopi sırasında rahim ağzındaki hedef bölgeden küçük bir doku örneği almak için kullanılan biyopsi pensi örneğidir. Alınan doku patolojiye gönderilir.

1 · Görüntü: Kolposkopi şüpheli alanı gösterir.

2 · Biyopsi: Hedefli küçük doku örneği alınabilir.

3 · Patoloji: CIN1, CIN2, CIN3 gibi histolojik derece burada netleşir.

Önemli: Kolposkopik görünüm “CIN3” veya “kanser” tanısı koydurmaz. Histolojik tanı biyopsi/patoloji ile konur.

TRANSFORMASYON ZONU · SCJ

Kolposkopide dönüşüm bölgesini okumak

Bu iki örnek, skuamokolumnar bileşke (SCJ), olgun/aktif skuamöz metaplazi, bez açıklıkları ve transformasyon zonundaki sınırların kolposkopik olarak nasıl tarif edildiğini görsel olarak anlatır.

Kolposkopide olgun transformasyon bölgesi, bez açıklıkları ve dış sınır bulgusu örneği — **Olgun transformasyon bölgesi + bez açıklıkları + belirgin dış sınır** Bez açıklıkları olgunlaşmış dönüşüm bölgesinde görülebilir. Görselde ayrıca normal doku ile farklı görünen alan arasındaki belirgin sınır işaretlenmiştir. Böyle bir sınır kolposkopide daha dikkatli inceleme ve gerektiğinde hedefli biyopsi gerektirebilir.

Kolposkopide olgun ve aktif skuamöz metaplazi, bez açıklıkları, kolumnar villuslar ve skuamokolumnar bileşke — **Olgun ve aktif skuamöz metaplazi + SCJ** Olgun skuamöz metaplazi daha eski ve daha olgunlaşmış alanı; aktif skuamöz metaplazi ise daha yeni, daha kırmızı ve hassas görünümlü dönüşüm alanını gösterir. Kolumnar villuslar ve SCJ de aynı görüntüde işaretlenmiştir.

Önemli ayrım: Metaplazi fizyolojik bir dönüşüm süreci olabilir. “Dış sınır”, asetobeyazlık veya başka kolposkopik bulgular tek başına CIN derecesi ya da kanser tanısı koydurmaz. Kolposkopik izlenim, sitoloji/HPV sonucu ve gerekiyorsa biyopsi-patoloji ile birlikte değerlendirilir.

2025 extended genotyping ne ekledi?

2019 risk-temelli sistemin üzerine 2025 ASCCP Enduring Guidelines HPV genotiplerini daha ayrıntılı risk katmanlarına ayırdı. Bu nedenle pooled “hrHPV pozitif” verileri her genotipe aynen uygulanmaz; HPV16/18, 31, 33/58, 45, 52, 35/39/68, 51 ve 56/59/66 gibi gruplar sitoloji/dual-stain ile farklı yönetilebilir.

Bu sayfa risk hesaplayıcısı değildir. Tam risk hesabı için yaş, mevcut HPV/sitoloji, önceki 5 yıllık taramalar ve önceki CIN2+ tedavi öyküsü gerekir. Gebelik, <25 yaş ve immünsüpresyon özel bağlamdır.

Referanslar

Perkins RB, Guido RS, Castle PE, et al. 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines. J Low Genit Tract Dis. 2020;24(2):102–131. PMCID: PMC7147428.

Egemen D, Cheung LC, Chen X, et al. Risk Estimates Supporting the 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines. J Low Genit Tract Dis. 2020;24(2):132–143. PMCID: PMC7147417.

Perkins RB, et al. 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines: Updates Through 2023. J Low Genit Tract Dis. 2024;28(1):3–6. PMID: 38117563. DOI: 10.1097/LGT.0000000000000788.

Massad LS, Clarke MA, Perkins RB, et al. Applying Results of Extended Genotyping to Management of Positive Cervicovaginal HPV Test Results: Enduring Guidelines. J Low Genit Tract Dis. 2025;29(2):134–143. PMID: 39791481. DOI: 10.1097/LGT.0000000000000865.